Het verschil zit in de opzet
Een camerabril is een gewoon product. Wat hem strafbaar kan maken, is de manier waarop hij wordt ingezet: als middel om mensen vast te leggen die niet weten dat er gefilmd wordt.
De wet kent daar twee bepalingen voor. De ene gaat over woningen en andere niet-openbare plaatsen: daar is het maken van beeld van personen met een verborgen camera strafbaar. De andere gaat over plaatsen waar publiek komt: ook daar is filmen met een niet duidelijk zichtbare camera verboden. In beide gevallen draait het om de vraag of de camera als zodanig herkenbaar was. Waar de grens juridisch ligt, staat beschreven bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Waarom fabrikanten er een lampje op zetten
Het opnamelampje aan de voorkant is geen versiering en ook geen kinderslot. Het is de manier waarop een fabrikant zijn product aan de goede kant van die grens houdt.
Modellen waarbij dat lampje uit kan, of waarbij de camera bewust is weggewerkt in een montuur dat er als een gewone bril uitziet, verschuiven het risico naar de koper. Wie zo'n bril gebruikt om onopgemerkt te filmen, pleegt een strafbaar feit — dat het apparaat te koop is, verandert daar niets aan.
Wat er gebeurt als iemand aangifte doet
Heimelijk filmen van personen is een misdrijf, geen overtreding. Dat betekent dat er aangifte van gedaan kan worden en dat de politie de opnames en het apparaat in beslag kan nemen.
In de praktijk begint zoiets bijna nooit bij de politie maar bij een ongemakkelijk moment: iemand ziet een lampje, of merkt dat er iets in het montuur zit. Hoe u daarop reageert bepaalt vrijwel altijd hoe het afloopt. Laat zien wat er is opgenomen, wis het als daarom gevraagd wordt, en ga er geen discussie over voeren.
Wie meent bewijs nodig te hebben van iets ernstigs — bedreiging, mishandeling, fraude — heeft daar betere routes voor. Leg het voor aan de politie of een advocaat en laat het verzamelen aan hen. Zelf heimelijk opnemen levert bewijs op dat u in de problemen kan brengen en dat een rechter bovendien buiten beschouwing kan laten.
Waar mensen er onbedoeld inlopen
De meeste problemen ontstaan niet uit kwade opzet maar uit vergeetachtigheid: de bril blijft op in een kleedkamer, een sauna, een ziekenhuis of bij iemand thuis. Dat zijn precies de plaatsen waar de wet het strengst is.
Maak er daarom een gewoonte van de bril af te zetten zodra u ergens binnengaat waar mensen zich uitkleden, verzorgd worden of privé zijn. En vertel het als u bij iemand op bezoek komt. Eén zin vooraf voorkomt een gesprek achteraf dat u niet wilt voeren.
Vertel het ook aan mensen die vaker bij u over de vloer komen. Wie eenmaal weet dat u zo'n bril heeft, hoeft er niet elke keer aan te denken — en dat is prettiger dan een gesprek achteraf over of u wel of niet aan het opnemen was.
